Specijalni rezervat prirode „Ludaško jezero”

Specijalni rezervat prirode „Ludaško jezero“ obuhvata jezero i obalu uz naselja Ludaš/Šupljak, Hajdukovo i Nosa. Pored očuvanih prirodnih vrednosti (brojne ptičije, riblje i biljne vrste, tipične za barsko - močvarne ekosisteme), ima i očuvane kulturne vrednosti, arheološka nalazišta, seoska i crkvenu arhitekturu, tradicionalne zanate. Lepota pejsaža jezera sa visokim tršćacima je posebna vrednost ovog Rezervata.

Prirodne vrednosti

„Ludaško jezero” je kompleks vlažnih staništa koji sadrži otvorene vodene površine, tršćake, i razne vrste travnih zajednica (vlažne, stepske i slatinske livade). Stepsko jezero Ludaš, veličine 328 hektara je jedinstveno u Srbiji. Njegovo plitko korito formirano je radom vetrova na dodiru peščare i lesne zaravi. Različiti tipovi zemljišta i blizina podzemne vode formiraju predeo mozaičnog tipa, velike biološke raznovrsnosti unutar malog područja. Ludaško jezero bilo je regionalno poznato po bogatoj fauni ptica već u prošlom veku. Danas je važan lokalitet za odmor i ishranu na istočnom migracionom putu ptica. Redovno istraživanje migracije (stanica za prstenovanje) se organizuje od 1985. Pored ptičjeg sveta, među retkosti područja ubrajaju se i druge životinje, kao što je vidra, kornjače, retke vrste insekata, ali su prisutne i retke vrste biljaka (močvarne orhideje), koje se navode u Crvenoj knjizi Srbije.

Specijalni rezervat prirode „Ludaško jezero”, zaštićen je od 1994. godine u sadašnjem obliku, ali je deo jezera bio je pod zaštitom već od 1955.godine. Prema novoj Uredbi iz 2006. godine, Rezervat se pro[irio i obuhvata površinu od 847 ha + 2002 ha zaštitne zone. Pripada I kategoriji zaštite, kao prirodno dobro od izuzetnog značaja za Republiku. Rezervat je i od međunarodnog značaja, jezero je uvedeno na spisak Ramsarskih područja 1977. godine (vlažna područja od svetskog značaja).

Kulturne vrednosti

Okolina jezera naseljavana je još u kameno doba, o čemu svedoče arheološka nalazišta na istočnoj obali kod Nose, a zatim u raznim istorijskim periodima. Današnji stanovnici okolnih naselja potiču od doseljenika iz 19.veka koji su došli iz okoline današnjeg Segedina.

Oko jezera postoje još stari salaši sa očuvanom tradicionalnom gradnjom, trščanim krovovima, pomoćnim zgradama od pletera i blata i ponekom starom alatkom. Katolička crkva i Parohija na Ludaškom šoru se takođe smatraju vrednim kuturnim spomenicima.

Ekološka edukacija

Suština nastave u prirodi je mogućnost neposrednog doživljaja prirodnih pojava zbog čega je na Ludašu trasirana posebna edukativna staza. Šetnjom duž ove staze uz stručno vođstvo posetilac se upoznaje sa nekoliko tipičnih staništa (jezero, tršćak, livada, slatina, stepa, njiva) i ima mogućnost da posmatra njihov živi svet, biljke i životinje i probleme na jezeru.

Tokom leta se na Ludaškom jezeru tradicionalno održava eko-kamp, ustanovljen još 1987. godine. Paralelno sa raznim prirodnjačkim ali i etnološkim istraživanjima zadatak kampa je i obrazovanje u prirodi. Dok mlađi učesnici otkrivaju prirodu obilazeći okolinu i radeći razne vežbe, srednješkolci i studenti doživljaje i iskustva mogu steći pomažući u istraživačkom radu ili radeći na aktivnim merama zaštite staništa (čišćenja drvenastog podrasta, korovskih biljaka, košenju teško pristupačnih mesta i održavanju određenih lokaliteta).

Turistička ponuda

Turistička ponuda je usklađena sa rezervatskim statusom. Novoformirani Vizitorski centar Ludaš u Hajdukovu pruža sve informacije i nudi razne mogućnosti posete ovom Rezervatu ali i drugim zaštićenim područjima u regionu.
Posetioci mogu posetiti i „Sunjog čardu” pored Viztorskog centra Ludaš, odakle je lep pogled na jezero i uživati u ribljim i drugim specijalitetima sa područja. Tradicionalno je i takmičarsko kuvanje riblje čorbe u julu mesecu.