Predeo izuzetnih odlika „Subotička peščara”

Predeo izuzetnih odlika „Subotička peščara” se nalazi na krajnjem severu Bačke, neposredno uz granicu Srbije sa Mađarskom, na području Subotičko - Horgoške peščare. Južnu granicu zaštićenog prirodnog dobra čine rubni delovi urbanih zona naselja Kelebija, Subotica, Palić, Hajdukovo i Bački Vinogradi.

Ovo područje ima karakter šumo - stepe, sa šumskim kompleksima, većinom antropogenog porekla. Prirodna vrednost je uslovljena karakterom i mozaičnošću staništa, među kojima peščarska, stepska i močvarna, daju osnovni pečat visokom stepenu ekosistemskog biodiverziteta. Najznačajnija su vlažna staništa formirana na podlozi nizijskog treseta u dolini rečice Kireš, koja pripadaju najre]im/najugroženijim staništima u Evropi i svetu.

Prirodne vrednosti

Očuvani fragmenti prirodne vegetacije na području Subotičke peščare dragocena su svedočanstva o biljnom pokrivaču Panonske nizije u prošlosti. Ostaci raznovrsnih izvornih biljnih zajednica skoro svih osnovnih tipova vegetacije karakterističnih za Vojvodinu, koji su zastupljeni na relativno ograničenom prostoru sa mnoštvom biljnih vrsta od posebnog naučnog značaja - specifično su obeležje i prirodna vrednost regiona.

Među očuvanim prirodnim retkostima, mora se pomenuti reliktno šumo - stepska biljka - šafranjika (Bulbocodium versicolor), koja je sinonim za floru Subotičke peščare, s obzirom da je tu njeno jedino nalazište u Vojvodini i Srbiji. Zahvaljujući postojanju barskih i močvarnih ekosistema, kao centra migracije i razmnožavanja, registrovan je veliki broj vodozemaca; dok je specifičnost područja Subotičko - Horgoške peščare uslovila pojavu i karakteristične faune gmizavaca.

Ukupan broj zabeleženih vrsta ptica na području iznosi čak 170 vrsta, što je rezultat raznovrsnosti staništa i dugogodišnjih detaljnih istraživanja. Zato je i ovo područje deo međunarodno značajnog područja za ptice (IBA ).

Zabeleženo je prisustvo retke vrste glodara - slepog kučeta (Spalax leucodon), koja svoj život provodi pod zemljom, u sistemu hodnika, u potrazi za hranom - korenjem trava, rizomima i lukovicama. Ova vrsta je još pre samo sto godina bila široko rasprostranjena u Vojvodini, ali pretvaranjem izvornih stepa u agrobiocenoze, njen areal se znatno smanjio.

Predeo izuzetnih odlika „Subotička peščara”, zaštićen je od 2003. godine i svrstan u II kategoriju zaštite, kao prirodno dobro od velikog značaja. Zaštitom je obuhvaćena površina od 2773 ha + 5370 ha zaštitne zone.

Kulturne vrednosti

Prostor je delimično sačuvao izvorne predeone karakteristike, nastale u interakciji čoveka i prirode, a na području i njegovom neposrednom okruženju, zadržali su se neki oblici tradicionalnog privređivanja i života, kao i pojedinačni salaši, u kojima su, po pravilu, ostala samo staračka domaćinstva, a delatnost se svela na zadovoljavanje sopstvenih potreba. Od značajnijih objekata koji bi trebalo da uživaju posebni tretman, registrovano je nekoliko zgrada, tzv. pustarskih škola, izgrađenih pre Prvog svetskog rata, sa karakterističnom tipskom arhitekturom austrougarskog perioda.

Turistička ponuda

Planirano je da se u skorijoj budućnosti predstavi turistička ponuda zaštićenog prirodnog dobra, koja bi se bazirala na prirodnim motivima koje područje pruža i to:

Već su poznate izletničke tačke na Majdanu, Kelebijskoj šumi i jezero Tresetište.
Novoformirani Vizitorski centar Ludaš u Hajdukovu pruža sve informacije o ovom zaštićenom području ikao mogućnosti posete u pratnji vodiča